Het beeld Choëphore (‘Hanneken van Dordt’)

Naar aanleiding van de viering van Dordrecht 800 jaar stad in 2020 presenteerde ik het voorstel voor de realisering van een eenentwintig meter hoog beeld op de punt van de wijk de Stadswerven, daar waar de Merwede en het Wantij samenvloeien. In de late Middeleeuwen stond er – zo ontdekte ik tijdens het ontwerpproces – bij de Boombrug aan de ingang van de Wijnhaven een reusachtig houten beeld van een man met het stadsvaandel, dat Hanneken van Dordt genoemd werd. Het beeld werd kort na 1486 opgericht en vermoedelijk in 1597 gesloopt.

Mijn ontwerp Choëphore* behelst een eigentijdse ‘reïncarnatie’ van dit beeld in de gestalte van een jonge vrouw die zorgvuldig een grote schaal vóór zich in evenwicht houdt, en met haar rechtervoet een pas voorwaarts zet in de richting van de rivier, als symbolische illustratie van de verbondenheid van de stad met het water. In de volksmond en de lokale media werd het ontwerp al snel ‘Hanneken van Dordt’ genoemd, dit is dan ook de naam van de Stichting die zich beijvert voor de totstandkoming van het beeld.

Het eigenlijke beeld (hoogte 15.70 m) wordt opgebouwd als een open constructie van stalen hoekprofielen, waarbij alleen de schaal (diameter 4.44 m) met houten planken bekleed wordt. Uitgangspunt in het ontwerp is een ‘hijskraanesthetiek’ die resulteert in een doorzichtige gestalte, als een driedimensionaal glas-in-loodraam zonder glas. De vormgeving verwijst zo naar het oorspronkelijk karakter van de Stadswerven met haar scheepvaartgerelateerde bedrijvigheid

Het beeld staat op een opengewerkte, abri-achtige betonnen sokkel (hoogte 4.88 m) in de vorm van een scheepsboeg. Hij bestaat uit een dekplaat gedragen door tien conische zuilen. De maatvoering van het beeld is gerelateerd aan die van de bouwkundige elementen in de naaste omgeving.

In juni 2021 voltooide ik het ruim vier meter hoge 1:5 aluminium schaalmodel van het beeld. Deze maquette is het ‘voertuig’ in gesprekken met constructeurs, uitvoerders, overheden en donateurs. Dit schaalmodel stond sindsdien op een tiental locaties in de regio Dordrecht tentoongesteld. Vanaf 20 september 2025 staat het in het koor van de voormalige Sint-Bonifatiuskerk in Dordrecht.

De oorspronkelijke locatie voor het beeld op de punt van de Stadswerven verviel als mogelijkheid nadat een TNO rapport uitwees dat het beeld mogelijk de waarneming van vier walradars zou kunnen verstoren. Op verzoek van het gemeentebestuur deed ik een nieuw locatievoorstel. In dit voorstel wordt het beeld 500 meter teruggeplaatst naar het hart van de Stadswerven in het water van het Wantij ter hoogte van Villa Augustus en het bioscopencomplex Kinepolis.

De gemeenteraad heeft op 11 april 2023 met 36 stemmen voor en 1 tegen ingestemd met het voorstel om zo spoedig mogelijk te starten met een eerste (verkennende) fase van de realisering van het beeld Choëphore. Een jaar later stelde de Gemeente aan de Stichting Hanneken van Dordt een startbedrag ter beschikking en konden de eerste stappen naar de definitieve realisering van het beeld gezet worden. In november ’24 voerde het Rotterdams Havenbedrijf een bodemsondering uit, niet lang daarna maakte ik een ontwerp voor een aanvaarbeveiliging in nauw overleg met de mogelijke uitvoerders van het project. Een en ander heeft geleid tot een nauwkeurige kostenraming, die voor de Stichting het uitgangspunt is bij haar fondsenwerving.

Het lijkt me een fantastisch idee dat de stad Dordrecht na ruim vier eeuwen zou gaan beschikken over een eigentijdse opvolger van het verloren geraakte beeld van Hanneken van Dordt. Als een nieuw icoon voor een eeuwenoude stad.

Gerhard Lentink, 11 januari 2026

* Fonetisch: ‘Koëfore’ met de klemtoon op de eerste ‘ë’.

Zie voor meer informatie:
– Nieuwsbrief 3, januari 2013 – pagina 1 t/m 3
– Nieuwsbrief 7, juni 2016 – pagina 8 t/m 10
– Interview RTV Rijnmond (3 oktober 2019)
– Nieuwsbrief 12, september 2019 – pagina 6 t/m 23
– Nieuwsbrief 13, juli 2020 – pagina 1 t/m 18, 20-21
– Nieuwsbrief 14, maart 2021 – pagina 1 t/m 9
– Een beeld voor de Stadswerven – documentaire van Fokko van der Straaten, RTV Dordrecht. Duur: 84 minuten.
– Nieuwsbrief 15, januari 2022
– Nieuwsbrief 16, september 2022 – pagina 3 t/m 6
– Nieuwsbrief 17, juni 2023 – pagina 2 t/m 5
– Nieuwsbrief 18, november 2023 – pagina 10
– Nieuwsbrief 19, oktober 2024 – pagina 2 t/m 6 en 57 t/m 61
– Nieuwsbrief 20, november 2025 – pagina 30 t/m 39
– www.hannekenvandordt.nl